🔢 Сандык туюнтмаларды салыштыруу 🔢
Кайсы сандар чоңураак, кичинекей же бирдей экенин үйрөнөлү!
🎯 Туюнтмаларды салыштыруу деген эмне?
Туюнтмаларды салыштырганда биз билебиз:
- ✅ Кайсынысы ЧОҢУРААК (көбүрөөк)
- ✅ Кайсынысы КИЧИНЕКЕЙ (азыраак)
- ✅ Алар БАРАБАР (бирдей) болсо
3 + 5 же 4 × 2 сыяктуу математикалык маселе
📝 Үч салыштыруу белгиси
>
Чоңураак
Ачык тарабы ЧОҢУРААК санга караган
<
Кичинекей
Учтуу тарабы КИЧИНЕКЕЙ санга караган
=
Барабар
Эки тараптын мааниси БИРДЕЙ
Белгини кантип окуйбуз
Солдон оңго, сандар кандай турса, ошол тартипте окуйбуз:
- 3 < 7 — „үч жетиден кичине“
- 8 > 5 — „сегиз бештен чоң“
- 6 = 6 — „алты алтыга барабар“
Сан түз сызыгында чоңураак сан оңураак турат. 7 саны 3төн оңураак, демек 7 > 3, жана 3 < 7.
Эмне үчүн? Түз сызыкта сандар санаган тартипте турат: ар бир кийинки сан мурункусунан бирге чоң.
„=“ белгиси эмнени билдирет?
Маселени чыгар: 8 + 4 = □ + 5. Кутучага кайсы сан жазылат?
Кантип чыгарабыз
- Сол жагын эсепте: 8 + 4 = 12.
- „=“ белгиси айтат: оң жагы да 12 болушу керек.
- Кайсы санга 5ти кошсок, 12 болот? Бул 7, анткени 7 + 5 = 12.
- Жообу: □ = 7.
Текшерүү: 8 + 4 = 12 жана 7 + 5 = 12. Сол жакта 12, оң жакта 12. Туура.
Эмне үчүн 12 да, 17 де туура эмес
Санды кутучага койуп, эки жагын тең эсептейбиз.
12 жазсак: оң жагы 12 + 5 = 17. Сол жагы 12. 12 = 17 болуп чыгат. Бул туура эмес.
17 жазсак: оң жагы 17 + 5 = 22. Сол жагы 12. 12 = 22 болуп чыгат. Бул да туура эмес.
Эмне үчүн? „=“ белгиси «жоопту жаз» дегенди билдирбейт. Ал сол жакта да, оң жакта да бир эле сан турганын айтат.
Тараза
Эки табагы бар таразаны элестет. Сол табакта 8 + 4 турат. Оң табакта □ + 5 турат. Табактарда бирдей болгондо гана тараза түз турат. Сол жакта 12, демек оң жакта да 12 болушу керек.
Сол жакта 8 + 4 = 12. Оң жакта 7 + 5 = 12. Бирдей, тараза түз турат.
Машыгып көр
1) 9 + 6 = □ + 10
Жообу: 5
Текшерүү: 9 + 6 = 15 жана 5 + 10 = 15.
2) 7 + 8 = 10 + □
Жообу: 5
Текшерүү: 7 + 8 = 15 жана 10 + 5 = 15.
3) 20 − 5 = □ − 3
Жообу: 18
Текшерүү: 20 − 5 = 15 жана 18 − 3 = 15.
4) Туурабы же туура эмеспи: 7 = 3 + 4
Жообу: туура
Текшерүү: 3 + 4 = 7. Сол жакта 7, оң жакта 7.